Na današnji dan, 2.februara 1970.godine, umro BERTRAND RASEL

Na današnji dan, 2.februara 1970.godine, umro BERTRAND RASEL

offline
  • tuzor  Male
  • Legendarni građanin
  • Pridružio: 03 Sep 2007
  • Poruke: 4115
  • Gde živiš: U Kraljevstvu duha

Na današnji dan pre 40 godina oči je zauvek zaklopio Bertrand Rasel, poznati britanski filosof, matematičar, logičar i istoričar, mislilac kome su i protivnici priznavali puno pravo da mu ispred (ili iza) imena stoje odrednice "humanista" i "pacifista". Pišem - zaklopio oči, pošto izraz upokojio se nekako ne prilliči njegovoj ličnosti. Njemu je logika zaista bila jača strana, a primenjujući znanja iz matematike i logike i nadograđujući ih vlastitim sposobnostima poimanja, "autorizovao" je čuveni paradoks, jednu glavolomku posle koje se mnogi zapitaju da li su ikada išta i znali. Tvorac je i poznate Teorije deskripcija, i sačinitelj teze da se svi matematički aksiomi mogu svesti na logičke principe. Rasel je 1950. godine dobio Nobelovu nagradu za književnost.



Od brojnih pisanih dela pomenućemo sledeća: Principi matematike, Uvod u matematičku filozofiju, ABC atoma, ABC relativiteta, Analiza materije, Filozofski eseji, Ljudsko znanje, Analiza mišpljenja, Vaspitanje i društveni poredak, Zašto nisam hrišćanin, Osvajanje sreće, Nepopularni eseji... Njegova Istorija zapadne filozofije smatra se nezaobilaznim štivom u sagledavanju i obuhvatu filosofske misli.

Raselovom delu "Osvajanje sreće" posvećena je zaslužena pažnja i na našem potforumu:
http://www.mycity.rs/Filozofija/Osvajanje-srece-Bertrand-Rasel.html

Uz to, pominjan je i prilikom predstavljanja nekih drugih mislilaca i njihovih učenja.

Srpska "Vikipedija" mahom iznosi podatke iz Raselovog privatnog života, sa nekolikim pažnje vrednim upućujućim linkovima, stavljajući u prvi plan činjenicu da je Rasel poživeo 98 godina, te da se ženio četiri puta. Ona engleska, dakako, znatno je sadržajnija, i uključuje jednu "sivu" epizodu iz Raselovog života:
Citat:In a speech in 1948 Russell said that if the USSR's aggression continued, it would be morally worse to go to war after the USSR possessed an atomic bomb than before they possessed one, because if the USSR had no bomb the West's victory would come more swiftly and with fewer casualties than if there were atom bombs on both sides. At that time, only the USA possessed an atomic bomb, and the USSR was pursuing an extremely aggressive policy towards the countries in Eastern Europe which it was absorbing into its sphere of influence. Many understood Russell's comments to mean that Russell approved of a first strike in a war with the USSR, including Lawson, who was present when Russell spoke. Others, including Griffin who obtained a transcript of the speech, have argued that he was merely explaining the usefulness of America's atomic arsenal in deterring the USSR from continuing its domination of Eastern Europe.

Rasel je bez sumnje bio čovek bodrog duha, i vrckavih misli, o čemu svedoči i sledeći "izvadak":
Citat:Russell is generally credited with being one of the founders of analytic philosophy. He was deeply impressed by Gottfried Leibniz (1646-1716) and wrote on every major area of philosophy except aesthetics. He was particularly prolific in the field of metaphysics, the logic and the philosophy of mathematics, the philosophy of language, ethics and epistemology. When Brand Blanshard asked Russell why he didn't write on aesthetics, Russell replied that he didn't know anything about it, "but that is not a very good excuse, for my friends tell me it has not deterred me from writing on other subjects."

A o njegovom antiratnom angažovanju i postavljanju pitanja odgovornosti, institucionalizovanom i u posebnom sudu (Sud za utvrđivanje ratnih zločina u Vijetnamu, kasnije - Raselov sud), ukratko možete pročitati sledeće:
Citat:Russell spent the 1950s and 1960s engaged in various political causes, primarily related to nuclear disarmament and opposing the Vietnam war (see also Russell Vietnam War Crimes Tribunal). The 1955 Russell-Einstein Manifesto was a document calling for nuclear disarmament and was signed by 11 of the prominent nuclear physicists and intellectuals of the time. He wrote a great many letters to world leaders during this period. He was in contact with Lionel Rogosin while the latter was filming his anti-war film Good Times, Wonderful Times in the 1960s. He also became a hero to many of the youthful members of the New Left. During the 1960s, in particular, Russell became increasingly vocal about his disapproval of what he felt to be the US government's near-genocidal policies. In 1963 he became the inaugural recipient of the Jerusalem Prize, an award for writers concerned with the freedom of the individual in society. In October 1965 he tore up his Labour Party card because he feared the party was going to send soldiers to support the USA in the Vietnam War.
http://en.wikipedia.org/wiki/Bertrand_Russell

Rasela često nazivaju skeptičkim realistom, i duhovitim ateistom. Razlikovao je saznanje neposrednim poznavanjem i saznanje opisom. Međutim, Bertrandu je pripisivan i idealizam, zbog tvrdnje da supstanca, materija i pojedinačna stvar nisu realnost, već logičke konstrukcije, te da je svet sastavljen od "neutralne predgrađe", koja nije ni materijalna ni spiritualna.

Ne potiče od Ričarda Do(u)kinsa čuvena priča o letećom čajniku. Većina modernih ateista "kunu se" u Do(u)kinsa, pripisujući mu Raselove duhovite misli. Koliko je sam Ričard "pozajmio bez namere vraćanja duga", neka svako proceni, pošto iščita poznatija dela jednog i drugog. Bertrand Rasel je bio taj, koji je pokušao da ukaže na logičku pogrešku verujućih da, kada nešto ne može da se dokaže da "nije", automatski prihvataju da to nešto "jeste". To je ilustrovao primerom zamišljenog čajnika koji lebdi u atmosferi, i koji ne može da se vidi, te ne može ni da se bespogovorno dokaže kako taj čajnik ne postoji; iz toga se (pogrešno) izvlači zaključak kako čajnik postoji. Ne treba da prođe dugo, pa će nastati čitava religija čajnika. Moderna varijanta, odnosno "prerušena pozajmica" ovog Raselovog satiričnog dostignuća jeste "nevidljivi ružičasti jednorog", i ostale "karakondžule" kojima se ostrašćeni ateisti i listom ponavljači iste ideje obrušavaju na verujuće. Dakako da Rasel nimalo nije cenio vrednost ontoloških dokaza o postojanju Boga, ali je dovoljno cenio Spinozino poštenje da bi ga izvrgao svom specifičnom "logičkom cinizmu", kao što je uradio nekim drugim mislilocima.

Radi ilustracije, evo nekih Raselovih razmišljanja iz dela "Zašto nisam hrišćanin":

Ako sve ima uzrok, onda ga i bog mora imati. Ako išta može postojati bez uzroka, onda to važi i za čitav svet, tako da ta tvrdnja nije valjana. Ona je iste vrste kao i hindu gledište da svet počiva na leđima slona, a slon na leđima kornjače. I kada se pita:»А šta je sa kornjačom?«, Indus kaže:»Hajde da promenimo temu.« Svet može da postoji bez uzroka. Podjednako je moguće da on postoji oduvek. Nema nikakvog razloga da se pretpostavi da je svet uopšte imao početak. Shvatanje da stvari moraju imati početak je rezultat siromaštva naše mašte. Zato prestajem da traćim vreme na dokaz o prvom uzroku.
. . .
Ideja da prirodni zakoni impliciraju zakonodavca potiče iz zbrke koja je nastala između prirodnih i ljudskih zakona. Ljudski zakoni su naredbe koje vam zapovedaju da se ponašate na određeni način, i vi možete odlučiti da li ćete se tako ponašati ili ne. Ali prirodni zakoni su opis onoga kako se stvari uistinu ponašaju. Ne može se tvrditi da postoji neko ko im je rekao da tako čine, jer ako pretpostavimo da taj neko postoji, suočeni smo sa pitanjem:»Zašto je bog doneo baš te prirodne zakone, a ne neke druge?«
. . .
Kada se malo zamislimo nad dokazom svrhovitosti, zapanjuje kako su ljudi mogli poverovati da ovaj svet, sa svim svojim nedostacima, predstavlja najbolje što je svemogući i sveznajući mogao proizvesti tokom miliona godina. Ja u to stvarno ne mogu da poverujem. Zamislite da vam je data svemoć i sveznanje i milioni godina da usavršite svoj svet. Pa da li biste proizveli nešto bolje od Kju-Kluks-Klana ili fašista? Ako prihvatite zakone nauke, morate pretpostaviti da će ljudski život i život uopšte na ovoj planeti vremenom nestati. On je samo faza u raspadanju sunčevog sistema. U izvesnoj fazi tog raspadanja došlo je do temperaturnih uslova pogodnih za razvoj protoplazme i pojavu života u jednom kratkom periodu postojanja sunčevog sistema. Na Mesecu se vidi ono ka čemu Zemlja ide - to je nešto mrtvo, hladno i beživotno.
. . .
Ako razlika između dobra i zla postoji po božijoj odluci, onda za samoga boga ne postoji razlika između onoga što je ispravno i onoga što to nije. Onda tvrdnja da je bog dobar prestaje da bude tačna. Ako hoćete da kažete, kao što tvrde teolozi, da je bog dobar, morate reći da ispravno i pogrešno imaju neko značenje koje je nezavisno od božije odluke, zato što su božije odluke dobre, a ne loše, nezavisno od same činjenice da ih je on stvorio. Ako to kažete, moraćete zatim reći da je ispravno i pogrešno nastalo ne samo božijim posredstvom, nego da su oni po svojoj biti, logički prethodili bogu.



Registruj se da bi učestvovao u diskusiji. Registrovanim korisnicima se NE prikazuju reklame unutar poruka.
Ko je trenutno na forumu
 

Ukupno su 552 korisnika na forumu :: 26 registrovanih, 3 sakrivenih i 523 gosta   ::   [ Administrator ] [ Supermoderator ] [ Moderator ] :: Detaljnije

Najviše korisnika na forumu ikad bilo je 3466 - dana 01 Jun 2021 17:07

Korisnici koji su trenutno na forumu:
Korisnici trenutno na forumu: 9k38, Bogoslov, dragon986, Drug pukovnik, Khaless, mean_machine, Misa63, moldway, nema_veze, Panonsky, Panter, pedja63, randja26, RJ, Sirius, sizif, spektorsky, Tas011, tmanda323, tomigun, Toni, USSVoyager, vasa.93, VJ, vlvl, Wisdomseeker